(P3) FTP- Funds Transfer Pricing

FTP (Funds Transfer Pricing – định giá chuyển vốn nội bộ) là cơ chế để mỗi mảng kinh doanh “trả tiền” cho nguồn vốn mình sử dụng và được “trả tiền” cho nguồn vốn mình tạo ra. Không có FTP, lợi nhuận của margin, tự doanh hay chứng quyền đều bị đo sai, vì chi phí vốn và rủi ro thanh khoản nằm lẫn trong một con số chung của công ty. Phần 3 trình bày cách xây đường cong FTP, tính phí thanh khoản, và áp FTP cho từng mảng đặc thù của CTCK: margin, tự doanh, phái sinh, chứng quyền và trái phiếu.

Mục lục

• 1. FTP để làm gì
• 2. Mô hình ngân quỹ trung tâm
• 3. Đường cong FTP
• 4. Phí thanh khoản và chi phí bộ đệm
• 5. Áp FTP cho từng mảng kinh doanh
• 6. Kết quả: lợi nhuận sau FTP và sổ của Treasury
• 7. Quản trị FTP
• 8. Sai lầm thường gặp
• 9. Bản quyền và miễn trừ trách nhiệm

1. FTP để làm gì

Điểm cốt lõi: FTP định giá nguồn vốn (funding) và thanh khoản. Chi phí vốn chủ sở hữu không nằm trong FTP mà được đo qua tỷ suất ngưỡng trên vốn rủi ro trong RAROC (Phần 5).

2. Mô hình ngân quỹ trung tâm

Thị trường (ngân hàng, trái phiếu) ⇄ Treasury (ngân quỹ trung tâm) ⇄ Các mảng kinh doanh
                                     ▲ vay/cho vay nội bộ theo đường cong FTP do ALM xây dựng

• Mảng kinh doanh không tự đi vay. Mọi nhu cầu vốn được “vay” từ ngân quỹ trung tâm theo giá FTP.
• Treasury huy động từ thị trường để đáp ứng toàn bộ nhu cầu.
• Chênh lệch giữa FTP thu từ các mảng và chi phí huy động thực tế là kết quả của Treasury (mục 6).

3. Đường cong FTP

3.1 Cấu phần

FTP(kỳ hạn) = Lãi suất cơ sở(kỳ hạn) + Phí thanh khoản(kỳ hạn) + Phí dự phòng/quyền chọn (nếu có)

Lưu ý: dùng chi phí biên, không dùng chi phí bình quân. Quyết định tăng thêm 500 tỷ dư nợ phải được định giá bằng chi phí của đồng vốn mới phải đi vay, không phải chi phí của các khoản vay rẻ đã ký từ trước.

3.2 Ví dụ đường cong (số giả định)

Các ví dụ ở mục 5 dùng đường cong này.

3.3 Cập nhật và khóa giá

• Đường cong cập nhật hằng tháng, hoặc ngay khi chi phí huy động thay đổi đáng kể (ví dụ vượt 50 điểm cơ bản).
• Khoản sử dụng vốn cố định kỳ hạn (trái phiếu nắm giữ đến đáo hạn, tiền gửi có kỳ hạn) khóa FTP tại ngày giao dịch đến hết kỳ hạn.
• Khoản cuộn liên tục (margin, tự doanh) áp FTP mới mỗi kỳ cập nhật.

4. Phí thanh khoản và chi phí bộ đệm

4.1 Bộ đệm có chi phí

Bộ đệm thanh khoản được tài trợ bằng vốn dài (để không bị rút khi stress) nhưng đầu tư vào tài sản an toàn, lợi suất thấp. Phần chênh lệch là chi phí thật của công ty:

Chi phí bộ đệm = Quy mô bộ đệm × (FTP kỳ hạn dài − Lợi suất tài sản trong bộ đệm)

Ví dụ minh hoạ (số giả định): bộ đệm 1.000 tỷ, tài trợ bằng vốn 12 tháng (FTP 7,5%), đầu tư tiền gửi và trái phiếu Chính phủ lợi suất bình quân 4,5%.

Chi phí bộ đệm = 1.000 × (7,5% − 4,5%) = 30 tỷ/năm.

4.2 Phân bổ chi phí bộ đệm

Chi phí bộ đệm được phân bổ theo mức đóng góp của từng mảng vào dòng ra ròng trong kịch bản stress, không theo quy mô bảng cân đối.

Cách phân bổ này tạo động lực đúng: mảng nào làm công ty dễ thiếu tiền khi stress thì trả phần lớn chi phí giữ tiền.

5. Áp FTP cho từng mảng kinh doanh

Tất cả ví dụ dưới đây dùng số giả định và đường cong ở mục 3.2.

5.1 Cho vay margin

Dư nợ margin không có kỳ hạn thực sự cố định. Cách làm chuẩn là tách hai phần:

Ví dụ minh hoạ (số giả định): dư nợ 4.000 tỷ, phần cốt lõi 60%.

Với lãi suất cho vay margin 12%/năm, thu nhập lãi 480 tỷ; lợi nhuận sau FTP trước rủi ro tín dụng và chi phí hoạt động là 480 − 263,8 = 216,2 tỷ.

Lưu ý: hạn mức margin đã cấp nhưng khách chưa dùng là một cam kết. Trong stress, khách hàng có thể giải ngân thêm đúng lúc công ty khó huy động. Phần rủi ro này được tính vào chi phí bộ đệm của mảng margin.

5.2 Tự doanh cổ phiếu

Kỳ hạn FTP gắn với thời gian cần để thanh lý vị thế. Cổ phiếu càng kém thanh khoản càng cần nguồn vốn ổn định hơn, nên FTP cao hơn.

Cộng chi phí bộ đệm phân bổ 9,0 tỷ, tổng chi phí vốn của tự doanh là 67,8 tỷ/năm. Để có lãi, danh mục phải kỳ vọng sinh lời trên 6,8%/năm trước chi phí hoạt động và trước khi tính đến yêu cầu lợi nhuận trên vốn rủi ro.

5.3 Phái sinh

FTP tính trên tiền thực sự bị sử dụng, không tính trên giá trị danh nghĩa hợp đồng.

Ví dụ minh hoạ (số giả định): chiến lược mua cổ phiếu rổ VN30 1.200 tỷ, phòng hộ bằng bán hợp đồng tương lai giá trị danh nghĩa 1.200 tỷ.

Nhu cầu funding thực là 1.400 tỷ, không phải 2.400 tỷ (cộng giá trị danh nghĩa hai chân).

5.4 Chứng quyền có bảo đảm

Chứng quyền vừa tạo ra vốn (tiền thu từ phát hành), vừa sử dụng vốn (vị thế cổ phiếu phòng hộ, tài sản bảo đảm thanh toán theo quy định).

Ví dụ minh hoạ (số giả định): tiền thu từ phát hành 100 tỷ, thời hạn còn lại bình quân 6 tháng; vị thế phòng hộ 300 tỷ cổ phiếu thanh khoản cao; tài sản bảo đảm thanh toán 50 tỷ.

Lưu ý: ghi có FTP cho tiền thu từ phát hành chỉ hợp lý khi số tiền này thực sự được dùng trong thời gian còn lại của chứng quyền. Nếu tiền buộc phải để ở tài khoản phong tỏa, không ghi có.

5.5 Trái phiếu

Trái phiếu doanh nghiệp không có thị trường thứ cấp phải chịu FTP kỳ hạn dài, vì công ty không thể bán để lấy tiền khi cần.

5.6 Vốn chủ sở hữu

• Vốn chủ sở hữu không được phân bổ như một nguồn funding miễn phí cho mảng nào. Nếu làm vậy, mảng được phân bổ vốn sẽ trông có lãi giả tạo.
• Lợi ích của vốn chủ sở hữu (nguồn không trả lãi) được ghi nhận tập trung tại sổ Treasury/ALM. Yêu cầu lợi nhuận trên vốn được áp qua tỷ suất ngưỡng trong RAROC (Phần 5).

6. Kết quả: lợi nhuận sau FTP và sổ của Treasury

Lợi nhuận lãi thuần của công ty = Σ (Thu nhập mảng − FTP) + (Σ FTP thu được − Chi phí huy động thực tế)
                                   └── lợi nhuận kinh doanh ──┘   └──── kết quả sổ Treasury/ALM ────┘

• Phần của các mảng kinh doanh phản ánh hiệu quả kinh doanh thật, không bị nhiễu bởi biến động lãi suất.
• Phần của sổ Treasury/ALM phản ánh kết quả quản lý kỳ hạn. Ví dụ: Treasury vay 1 tháng với lãi 5,3% để tài trợ khoản được tính FTP 6 tháng là 6,7%, hưởng chênh lệch 1,4% nhưng chịu rủi ro không gia hạn được.
• Vì Treasury có thể kiếm lời từ chênh lệch kỳ hạn, cần hạn mức chênh lệch kỳ hạn cho sổ Treasury do ALCO phê duyệt và CRO giám sát. Đây cũng là lý do ALM, bên xây đường cong FTP, nên tách khỏi Treasury.

7. Quản trị FTP

8. Sai lầm thường gặp

Phần tiếp theo: (P4) Hoạt động chuẩn của Treasury tại CTCK – quản lý tiền hằng ngày, huy động vốn, quan hệ ngân hàng và thanh toán.

9. Bản quyền và miễn trừ trách nhiệm

• Bài viết thuộc vfin.vn. Khi trích dẫn hoặc chia sẻ, vui lòng ghi rõ nguồn.
• Nội dung mang tính chia sẻ kiến thức chuyên môn, không phải tư vấn pháp lý hay tư vấn đầu tư. Các con số trong ví dụ là giả định minh hoạ.
• Các quy định về ký quỹ phái sinh, tài sản bảo đảm chứng quyền và chỉ tiêu an toàn tài chính cần đối chiếu với văn bản hiện hành của Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và tổ chức lưu ký, bù trừ.